Precisie en nauwkeurigheid bij tandheugelaandrijvingen: wat is het verschil?
Precisie en nauwkeurigheid bij tandheugelaandrijvingen: wat is het verschil?
9 juni 2026
Precisie en nauwkeurigheid worden regelmatig door elkaar gebruikt. Begrijpelijk, want in gewone taal betekenen ze ongeveer hetzelfde. Technisch gezien zijn het echter twee verschillende eigenschappen van een positioneersysteem, en als je een lineaire as ontwerpt met strikte positie-eisen, is het onderscheid niet triviaal.
Een systeem kan uiterst precies zijn, (elke keer op exact dezelfde plek uitkomen) terwijl die plek consequent naast het doelpunt ligt. Andersom kan een systeem gemiddeld wel op de juiste positie uitkomen, maar met zoveel spreiding dat het in de praktijk onbruikbaar is. Welk probleem je hebt, bepaalt ook welke oplossing werkt.
Dit onderscheid wordt vaak pas relevant als een as niet doet wat je verwacht. De beweging ziet er goed uit, de motor doet wat hij moet doen, maar de positie klopt niet, of niet consistent. Op dat moment maakt het uit of je een precisiefout hebt, een nauwkeurigheidsfout, of allebei.
De lifgo® HP van Leantechnik maakt dit onderscheid concreet. De serie is specifiek ontworpen voor toepassingen met hoge eisen aan beide eigenschappen. Maar eerst leggen we uit wat we bedoelen.
[quote-right]
Precisie en nauwkeurigheid:
niet hetzelfde, en het verschil telt
Wat is precisie bij een tandheugelaandrijving?
Precisie gaat over herhaalbaarheid. Als een as tien keer naar dezelfde nominale positie beweegt, hoe dicht liggen die tien eindposities bij elkaar? Een hoge precisie betekent dat de spreiding klein is, ongeacht of je precies op het doelpunt zit. In een datasheet vind je dit terug als herhaalbaarheid, ook wel repeatability genoemd.
Bij de lifgo® HP bedraagt de herhaalbaarheid bij cyclisch bedrijf in horizontale richting ±0,015 mm. Bij instelbedrijf is dat ±0,005 mm, en verticaal zelfs ±0,0025 mm. Dat zijn waarden die je terugziet in toepassingen zoals optische systemen, medische apparatuur en precisie-assemblage, waar elke cyclus op exact dezelfde positie moet eindigen.
Wat is nauwkeurigheid bij een tandheugelaandrijving?
Nauwkeurigheid gaat over de afwijking ten opzichte van het werkelijke doelpunt, ook wel positioneernauwkeurigheid of positioning accuracy genoemd. Een systeem kan heel precies zijn maar toch systematisch naast het doel zitten. Voor een gecontroleerde machine wil je allebei: kleine spreiding én een positie die klopt met wat het regelsysteem verwacht.
De positioneernauwkeurigheid van de lifgo® HP wordt berekend op basis van de tandheugel lengte. Bij horizontaal cyclisch bedrijf geldt: lengte (m) × 0,03 mm + 0,03 mm. Over een tandheugel van 2 meter betekent dat een maximale afwijking van ±0,045 mm. Bij instelbedrijf is dat ±0,035 mm, verticaal ±0,030 mm.
Vragen? Bel +31 (0)571 27 20 10
Tandspeling: de schakel tussen beide eigenschappen
Een van de onderscheidende eigenschappen van de lifgo® HP is dat de tandspeling traploos instelbaar is. Tandspeling — de ruimte tussen twee in elkaar grijpende tanden — is direct van invloed op zowel de herhaalbaarheid als de nauwkeurigheid, met name bij richtingswisseling. Als de speling te groot is, verlies je positie op het moment dat de as van richting verandert.
Bij de lifgo® HP wordt bij cyclisch bedrijf een tandspeling van ≤ 0,03 mm gehanteerd, bij instelbedrijf ≤ 0,01 mm. Doordat dit traploos instelbaar is, kun je het systeem afstemmen op de specifieke eisen van de toepassing zonder te moeten compromitteren tussen slijtage en nauwkeurigheid.
Positiecompensatie voor de hoogste eisen
Voor toepassingen waarbij de standaard specificaties niet volstaan, biedt de lifgo® HP de mogelijkheid om positiecompensatie toe te passen via een extern meetsysteem, bijvoorbeeld een glasmeetlat. Daarmee elimineer je de cumulatieve stapelfout van de tandheugel, die ontstaat doordat kleine productiematige afwijkingen in de tandsteek zich over de lengte optellen.
Het effect is aanzienlijk. Zonder compensatie bedraagt de tandspeling 30 µm met een positioneernauwkeurigheid van 0,1 mm over 4000 mm. Met positiecompensatie daalt de speling naar 5 µm en de nauwkeurigheid naar ±0,005 mm over diezelfde afstand. Dat is een verbetering met een factor twintig.
Deze aanpak is gestandaardiseerd in VDI-richtlijn 3441, die beschrijft hoe je positioneerafwijkingen statistisch bepaalt en via het regelsysteem compenseert. Meetpunten worden langs de rijbaan aangereden vanuit beide richtingen, meerdere keren gemeten met bijvoorbeeld een laserinterferometer. De methode is breed toegepast in de werktuigmachinebranche en geldt als industriestandaard.
Wanneer kies je voor de lifgo® HP?
De standaard lifgo® serie is voor veel toepassingen meer dan voldoende. De HP-variant is relevant als de toepassing een of meer van de volgende eisen stelt: positionering in beide richtingen met minimale omkeerfout, lange tandheugels waarbij cumulatieve afwijkingen een rol spelen, of nauwkeurigheidseisen in het sub-honderdste millimeter bereik.
In die gevallen biedt de lifgo® HP aantoonbare en instelbare prestatiewaarden, conform VDI 3441, die je direct kunt gebruiken in je asontwerp en systeemspecificatie.
Vragen? Bel +31 (0)571 27 20 10
“>
Bekijk artikelen en producten
-
Bekijk de Lifgo HP
-
Naar alle tandheugelsystemen
-
Maarten en Daniel gingen op bezoek bij Leantechnik voor de Lifgo HP
Vragen? Bel +31 (0)571 27 20 10
Welke producten vind je bij MCA
-
Lifgo HP
Hightech
-
Lean SL
RONDE TANDHEUGEL MET GLIJLAGER
-
Lifgo
HOOG DYNAMISCH ROLLENOMLOOP
-
Lifgo linear
LANGE SLAG UITVOERING
Samenvatting
Precisie beschrijft hoe consistent een as dezelfde positie bereikt. Nauwkeurigheid beschrijft hoe dicht die positie bij het werkelijke doelpunt ligt. Een tandheugelaandrijving kan hoog scoren op de ene eigenschap zonder de andere. De lifgo® HP combineert traploos instelbare tandspeling met aantoonbare positiewaarden conform VDI 3441, en biedt via externe meetsystemen de mogelijkheid om cumulatieve tandheugel fouten te elimineren tot op ±0,005 mm over 4000 mm.
Wil je weten of de lifgo® HP past bij jouw toepassing? Bel naar +31 (0)571 27 20 10 of vul onderstaand formulier in.
