Skip to main content

Dag: 3 februari 2026

Gantry of Cantilever: Wanneer kies je welk XYZ-systeem?

Geschreven door Daniël Jonker

Gantry of Cantilever: Wanneer kies je welk XYZ-systeem?

Er zijn meerdere manieren om een XYZ-systeem op te bouwen. De keuze die je aan het begin maakt, bepaalt de rest van je machine. Hoewel elk XYZ-systeem in essentie hetzelfde doet (een object verplaatsen in een driedimensionale ruimte) zijn er verschillende manieren om dit aan te pakken.

De meest voorkomende varianten zijn het Gantry-systeem en het Cantilever-systeem. Wat is precies het verschil tussen die twee? Waarom kies je bij de ene machine voor een robuuste brug en bij de andere voor een arm? Beide hebben hun eigen sterke punten, maar ook hun beperkingen op het gebied van bereik, snelheid en toegankelijkheid.

Daniël legt beide concepten naast elkaar. We kijken naar de technische opbouw, de unieke voordelen en de beperkingen.

Hulp nodig? +31 (0)571 27 20 10

lineair positioneersysteem, lineaire assen, handlingsysteem

Daniel jonker technisch engineer en specialist bij MCA

Daniel Jonker

Geschreven door:

Vergelijkingstabel Gantry versus Cantilever systemen op basis van doorbuiging, bereik en belasting

bastiaan freie, MCA linear motion robotics

Bastiaan schreef al eens een artikel over de gantrysystemen. Lees het hier

lees uitgebreid artikel

Wat is een gantry-systeem


Een gantry-systeem is een type XYZ-positioneringssysteem dat veel wordt toegepast in de machinebouw en automatisering. De basis van het systeem wordt gevormd door de X-as.

Deze X-as bestaat uit twee parallel aangedreven lineairsystemen die meestal met een verbindingsas aan elkaar gekoppeld zijn, waardoor ze door één motor synchroon worden aangedreven. Op beide sledes van de X-as wordt de Y-as gemonteerd. De Y-as kan worden opgebouwd uit één of twee lineairsystemen, waarbij één of beide systemen aangedreven kunnen zijn.

Aan de slede of sledes van de Y-as wordt de Z-as verticaal gemonteerd. In de meeste gevallen bestaat deze verticale as uit één systeem waarbij het profiel de slag maakt in plaats van de slede. Wanneer de Y-as uit twee systemen bestaat, wordt de Z-as tussen beide systemen geplaatst.

Een belangrijk voordeel van een gantry-systeem is de hoge stabiliteit en nauwkeurigheid, ook bij zware lasten of dynamische bewegingen. Door de dubbele ondersteuning van de assen is dit type systeem zeer geschikt voor grotere werkgebieden en toepassingen met hoge eisen aan positioneerprestaties.

Cantilever-systeem: wat is het voor systeem?


Net als bij een Gantry vormt de X-as bij een Cantilever-systeem de basis. Het grote verschil is dat de X-as hier meestal uit één lineairsysteem bestaat (of soms twee systemen die direct naast elkaar liggen).

De opbouw van de overige assen ziet er als volgt uit:

  • Y-as: Deze wordt op de slede van de X-as gemonteerd. De Y-as kan bestaan uit één of twee lineairsystemen, waarbij één of beide assen worden aangedreven. Omdat de Y-as met het uiteinde op de X-as wordt bevestigd, steekt deze volledig naar buiten. Hierdoor is het werkveld aan drie zijden vrij toegankelijk.
  • Z-as: De verticale Z-as wordt aan de slede van de Y-as bevestigd. In de meeste gevallen maakt het profiel van de verticale as de slag in plaats van de slede. Wanneer er gekozen wordt voor twee lineairsystemen bij de Y-as, wordt de Z-as stabiel tussen beide systemen gemonteerd.

Voorbeeld van een Cantilever XYZ systeem met een vrijdragende Y-as voor optimale bereikbaarheid van het werkgebied

Verschillen tussen deze twee systemen

Specificatie Gantry Cantilever
Gantry systeem Cantilever systeem
Max. lengte X as 30 meter 30 meter
Max. lengte Y as Groot * Beperkt *
Max. lengte Z as Afhankelijk van bouwgrootte Afhankelijk van bouwgrootte
Stabiliteit Goed Afhankelijk van stijfheid X as
Bereikbaarheid werkgebied Redelijk, afhankelijk van frame Zeer goed, drie zijden vrij toegankelijk
Dynamische toepassingen Zeer geschikt ook bij hoger gewicht Zeer geschikt bij laag gewicht
Positioneernauwkeurigheid Afhankelijk van type aandrijving Afhankelijk van type aandrijving en stijfheid X as

De lengte van de Y-as wordt bepaald door de doorbuiging. Doorbuiging is afhankelijk van het gewicht. Bij Gantry wordt de Y-as door 2 punten ondersteund en kan dus veel groter overspanning hebben dan bij een cantilever-systeem welke eenzijdig ondersteund wordt.

Kunnen we je helpen?

Werk je aan een machine of productielijn waarin positionering, snelheid of zware lasten een rol speelt? Onze engineers adviseren over de juiste XYZ-gantry of handlingsystemen, bekijken welke configuratie past en helpen bij integratie in jouw lijn.

Bel naar  +31 (0)571 27 20 10 of vul vrijblijvend onderstaand contactformulier in.

Waarom je bij MCA wilt bestellen

  • ✔ 1 bedrijf voor lineair, motion & robotics (en dat is handig)
  • ✔ Direct antwoord op je vragen. Je krijgt technisch advies en oplossingen (op maat) waar je echt iets aan hebt
  • ✔ We hebben meer dan 30 jaar kennis en ervaring
  • ✔ We vinden een oplossing. En anders maken we er samen één.

Liever mailen? Vul dan onderstaand formulier in en wij nemen contact met u op.

    Hoe heeft u MCA gevonden?

    Wilt u het maximale uit uw motion toepassing halen? Met onze jarenlange ervaring, de Yaskawa I Cube controller en de Sigma 7 en Sigma X servo’s hebben wij alle kennis en tools in huis om de juiste oplossing voor uw systeem te kiezen. Neem contact met ons op, dan bespreken we samen welke opties het beste passen bij uw toepassing en hoe u efficiënt en nauwkeurig uw processen kunt optimaliseren.

    Lees verder

    Hoe kan je zelf de levensduur vergroten van profielrailgeleiding bij hoog dynamische bewegingen?

    Wat kun je zelf doen om de levensduur te vergroten van profielrailgeleiding bij hoog dynamische bewegingen?

    Door Daniël Jonker

    Profielrailgeleidingen krijgen het zwaar te verduren bij hoog dynamische bewegingen. Hoge versnellingen, korte cyclustijden en wisselende belastingen vragen continu het uiterste van de loopwagens en rails. In de praktijk zie je dat de levensduur vaak eerder wordt beperkt door keuzes in ontwerp en onderhoud dan door de geleiding zelf.

    Het goede nieuws is dat je hier zelf veel invloed op hebt. Met een doordachte productselectie en de juiste manier van smeren kun je de levensduur van profielrailgeleiding aanzienlijk verlengen. Niet door complexe ingrepen, maar door bewuste keuzes die je al in de ontwerpfase maakt en tijdens gebruik blijft toepassen. In dit artikel lees je waar die winst zit en waarom kleine verschillen een groot effect hebben op de bedrijfszekerheid van je machine.

    Hulp nodig? +31 (0)571 27 20 10

    Het juiste product selecteren

    De nauwkeurigheid en de loopeigenschappen van profielrailgeleidingen worden verkregen door het slijpproces tijdens de productie van de loopwagens en de rails. De kwaliteit is niet altijd visueel waarneembaar en ook met metingen is dit moeilijk te bepalen. Vertrouwen op basis van jouw kennis en ervaring is dan de belangrijkste basis voor de juiste keuze. Merk en type geven vaak de juiste zekerheid over de gewenste levensduur. Maar je kunt de juiste levensduur en het verschil hierin ook zelf berekenen.

    Een rekenvoorbeeld

    Een klein verschil in Cdyn heeft grote impact. Stel dat Cdyn 10% hoger is dan werkt tot de macht 3 door op de levensduur. Dan wordt de levensduur 1,1³ = 1.331. Dat is 33% beter.

    Een 10% hogere Cdyn verhoogt dus de levensduur met ruim 30% en bij 25% hogere Cdyn kan de levensduur bijna verdubbelen. En hoe langer de levensduur, hoe kleiner de kans op uitval van de geleiding.

    De nauwkeurigheid en de loopeigenschappen van profielrailgeleidingen worden verkregen door het slijpproces tijdens de productie van de loopwagens en de rails. De kwaliteit is niet altijd visueel waarneembaar en ook met metingen is dit moeilijk te bepalen. Vertrouwen op basis van jouw kennis en ervaring is dan de belangrijkste basis voor de juiste keuze. Merk en type geven vaak de juiste zekerheid over de gewenste levensduur.

    Hoe bereken je het dynamisch draaggetal voor een profielrailgeleiding

    De formule voor levensduur is:

    Hoe bereken je het dynamisch draaggetal voor een profielrailgeleiding

    Cdyn bepaalt de capaciteit van de loopwagen bij een standaard levensduur van 50 km. Dit wordt bepaald door je productkeuze

    Pc is de gecombineerde belasting die op de loopwagen uitgeoefend wordt (dit wordt bepaald door jouw toepassing)

    Hulp nodig? +31 (0)571 27 20 10

    Smeren van uw geleidingen, gezonde oplossingen geen pfas

    Smeerhandleidingen

    Zelf je geleidingen smeren? Wij hebben verschillende handleidingen voor de juiste smering. Download ze hier en ga er eenvoudig zelf mee aan de slag.

    Naar smeerhandleidingen

    Smeerhandleiding, voor het juist smeren van geleidingen

    Smeren van profielrailgeleidingen: welk vet, hoeveel en hoe vaak

    Om de theoretische berekening zo goed mogelijk in de praktijk te realiseren is smeren een belangrijk instrument. Een aantal tips:

    Juiste smeermiddel kiezen

    Pak niet zomaar een willekeurig vet maar smeer met het juiste smeermiddel. Het vet mag niet te dik zijn, anders komt het vet niet door de kleine interne smeerkanalen en bereikt het niet de kogels. Standaard is een NLGI-1 vet de juiste dikte. Daarnaast moet het vet ook de juiste basisolie bevatten.

    Smeer de juiste hoeveelheid

    Onze ervaring is dat er over het algemeen te weinig of teveel wordt gesmeerd 😉 Beide kan voor problemen zorgen.

    Zo kan teveel vet in een loopwagen voor meer weerstand zorgen en gaat dit ophopen bij de afdichtingen van de loopwagen en aan de uiteinde van de slag. Dit vet trekt vervolgens weer vuil aan. Vuil in het vet kan leiden tot het beschadigen van de afdichtingen en/of beschadigen van de rail en/of meer weerstand.

    Houd een regelmatige smeerinterval aan. Beter frequenter een kleine hoeveelheid dan af en toe veel

    Door deze twee eenvoudige tips kan je zomaar de levensduur van je geleidingen verlengen en daardoor besparen op onderhoudskosten.

    [quote-right]

    Tips voor het smeren
    van een loopwagen bij korte cyclustijden

    Onderhoud en bedrijfszekerheid van lineaire geleidingen bij korte cyclustijden

    Door een combinatie van juiste profielrailselectie, correcte belastingberekening en zorgvuldig smeren kun je de levensduur van profielrailgeleidingen dus aanzienlijk verhogen.

    Zelfs als je de theoretische levensduur niet helemaal bereikt, profiteer je van een grotere bedrijfszekerheid en minder onverwachte stilstand.

    Wil je meer informatie of geleidingen bestellen? Bel naar  +31 (0)571 27 20 10 of vul vrijblijvend onderstaand contactformulier in.

    Waarom je bij MCA wilt bestellen

    • ✔ 1 bedrijf voor lineair, motion & robotics (en dat is handig)
    • ✔ Direct antwoord op je vragen. Je krijgt technisch advies en oplossingen (op maat) waar je echt iets aan hebt
    • ✔ We hebben meer dan 30 jaar kennis en ervaring
    • ✔ We vinden een oplossing. En anders maken we er samen één.

    Liever mailen? Vul dan onderstaand formulier in en wij nemen contact met u op.

      Hoe heeft u MCA gevonden?

      Onderhoud en smering van lineaire profielrails voor langere levensduur

      Lees verder